SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ KONYA BEYHEKİM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

Meme kanseri, dünyada ve ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucunda gelişen meme kanseri, çoğunlukla süt kanallarında (duktuslar) veya süt üreten bezlerde (lobüller) ortaya çıkmaktadır.

Meme kanseri erken evrelerde herhangi bir belirti vermeden gelişebilir. Hastalık ilerledikçe çevre dokulara ve vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Buna karşılık, meme kanserinin erken evrede tespit edilmesi ve uygun tedaviye zamanında başlanması; tedavi seçeneklerinin artmasına, tedavi başarısının yükselmesine ve hastalığa bağlı olumsuz sonuçların azaltılmasına katkı sağlamaktadır.

Bu nedenle meme kanserinde farkındalığın artırılması, uygun yaş grubundaki kadınların düzenli taramalara katılması ve memede ortaya çıkan olağan dışı değişikliklerin gecikmeden değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.

Meme kanseri, dünya genelinde kadınlarda önemli bir hastalık ve ölüm nedenidir. 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 2,4 milyon kadına meme kanseri tanısı konulmuş, yaklaşık 694 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Aynı yıl itibarıyla yaklaşık 8,2 milyon kadının son beş yıl içerisinde meme kanseri tanısı almış olarak hastalıkla yaşadığı tahmin edilmektedir. Meme kanseri, kadınlarda yeni tanı konulan kanserlerin yaklaşık dörtte birini oluşturmaktadır.

Ülkemizde de her yıl yaklaşık 32 bin kadına meme kanseri tanısı konulmaktadır. Yaşam boyu meme kanserine yakalanma riskinin yaklaşık her 16 kadından birinde olduğu tahmin edilmektedir.

Bu veriler, meme kanserinin kadın ve toplum sağlığı açısından önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu göstermektedir. Ancak meme kanserinin erken evrede tespit edilmesi, tedavi başarısını artırabilmekte ve hastalığa bağlı olumsuz sonuçların azaltılmasına katkı sağlayabilmektedir.

Meme kanserinde erken tanı mümkündür. Erken tanının en önemli araçlarından biri ise düzenli taramadır.

Dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de ekim ayı “Meme Kanseri Farkındalık Ayı” olarak değerlendirilmektedir.

Bu ay boyunca yürütülen farkındalık çalışmalarıyla toplumun meme kanseri konusunda bilgilendirilmesi; risk faktörleri ve belirtiler konusunda bilinç oluşturulması; kadınların yaşlarına uygun tarama programlarına katılımının artırılması ve erken tanının önemi konusunda toplumsal farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır.

Meme Kanseri Farkındalık Ayı, özellikle “Belirti ortaya çıkmasını beklemeden taramanızı yaptırın.” mesajının toplumun her kesimine ulaştırılması açısından önemli bir fırsattır.

Meme kanseri erken dönemde herhangi bir belirti vermeyebilir. Bu nedenle kişinin kendini sağlıklı hissetmesi veya herhangi bir şikâyetinin bulunmaması, meme kanseri olmadığı anlamına gelmez. Belirti vermeyen meme kanserlerinin erken dönemde tespit edilmesinde düzenli taramalar önemli bir yere sahiptir.

Meme kanserinin en sık görülen belirtilerinden biri, memede genellikle ağrısız, zamanla büyüyebilen bir kitlenin ele gelmesidir. Bununla birlikte, memede veya çevresindeki dokularda ortaya çıkan her değişiklik kanser anlamına gelmemekle birlikte, aşağıdaki belirtiler meme kanserinin habercisi olabilir ve mutlaka dikkate alınmalı, vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

• Memede veya koltuk altında ele gelen kitle ya da şişlik,

• Memenin şekil veya boyutunda belirgin değişiklik,

• Meme cildinde kalınlaşma, kızarıklık veya portakal kabuğu görünümü,

• Meme ucunda içe çekilme veya çöküntü,

• Meme ucunda kabuklanma veya ciltte çekilme,

• Meme başından, özellikle kendiliğinden gelen kanlı akıntı,

• Koltuk altında veya köprücük kemiği çevresinde şişlik ya da kitle.

Meme kanseri, genetik, hormonal, biyolojik ve çevresel faktörlerin etkisiyle gelişebilen bir hastalıktır. Bazı risk faktörleri değiştirilemezken, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesiyle bazı risklerin azaltılması mümkündür.

Meme kanseri gelişme riskini artırabilen başlıca faktörler şunlardır:

Risk faktörlerinin bir kısmı değiştirilemez. Bununla birlikte düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı ve dengeli beslenme, sağlıklı vücut ağırlığının korunması, tütün ve tütün ürünlerinden uzak durulması ve alkol kullanılmaması meme kanseri riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Risk faktörlerinin bulunmaması meme kanseri gelişmeyeceği anlamına gelmediği gibi, risk faktörlerinden bir veya birkaçının bulunması da mutlaka meme kanseri gelişeceği anlamına gelmez. Bu nedenle tüm kadınların yaşlarına uygun tarama programlarına katılması önemlidir.

Meme kanseriyle mücadelede erken tanı büyük önem taşımaktadır. Hastalığın erken evrede, henüz meme dokusuyla sınırlıyken tespit edilmesi; tedavi seçeneklerinin artmasına, tedavi başarısının yükselmesine ve hastalığa bağlı olumsuz sonuçların azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, meme kanserinin herhangi bir belirti vermeden önce tespit edilmesine olanak sağlayan düzenli taramalar, meme kanseriyle mücadelede önemli bir halk sağlığı uygulamasıdır.

Bakanlığımız tarafından yürütülen Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında, meme kanserinin erken evrede tespit edilmesi amacıyla belirlenen yaş grubundaki kadınlara ücretsiz tarama hizmeti sunulmaktadır. Tarama programlarının yaygınlaştırılması ve toplumun bu hizmetlere katılımının artırılması, meme kanserinin erken dönemde yakalanmasına ve tedavi süreçlerinin daha erken başlatılmasına katkı sağlamaktadır.

Meme kanserinde erken tanı için belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeyin. Bakanlığımızın ücretsiz kanser tarama hizmetlerinden yararlanarak yaşınıza uygun taramanızı zamanında yaptırın. Erken tanı, tedaviye daha erken başlanmasına ve daha iyi sağlık sonuçlarına ulaşılmasına katkı sağlar.

Bakanlığımız tarafından Ulusal Kanser Kontrol Programı kapsamında meme kanserinin erken dönemde tespit edilmesine yönelik tarama hizmetleri sunulmaktadır.

Meme kanseri taramaları birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında;

aracılığıyla ücretsiz olarak gerçekleştirilmektedir.

• 20 yaşından itibaren: Kadınların kendi kendine meme muayenelerini yapmaları, memelerinde meydana gelebilecek değişikliklerin farkında olmaları ve olağan dışı bir değişiklik fark etmeleri durumunda sağlık kuruluşuna başvurmaları önerilmektedir.

• 20 yaşından itibaren: Yılda bir klinik meme muayenesi yapılması önerilmektedir.

• 40–69 yaş arası: Yılda bir klinik meme muayenesi ve iki yılda bir mamografi yapılması önerilmektedir.

Unutmayın: Meme kanseri taraması, herhangi bir şikâyeti olmayan kadınlarda hastalığı erken dönemde tespit etmek amacıyla yapılır. Tarama yaş grubundaysanız belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanın. Memede veya meme çevresinde yeni ve olağan dışı bir değişiklik fark ederseniz, tarama zamanını beklemeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Meme kanseri, her hastada farklı özellikler gösterebilen bir hastalıktır. Bu nedenle tedavi planı; hastalığın türü ve evresi, tümörün biyolojik ve moleküler özellikleri, hormon reseptör durumu, hastanın yaşı ve genel sağlık durumu gibi birçok faktör birlikte değerlendirilerek oluşturulur. Tedavi süreci, farklı uzmanlık alanlarından sağlık profesyonellerinin bir arada değerlendirme yaptığı multidisipliner bir yaklaşımla planlanır.

• Cerrahi tedavi: Tümörün çıkarılmasını ve gerekli durumlarda çevresindeki dokuların veya lenf bezlerinin değerlendirilmesini ya da çıkarılmasını amaçlar.

• Kemoterapi (ilaç tedavisi): Kanser hücrelerinin yok edilmesi veya çoğalmasının ve yayılmasının engellenmesi amacıyla kullanılan sistemik ilaç tedavisidir.

• Radyoterapi (ışın tedavisi): Kanser hücrelerini yok etmek veya hastalığın bulunduğu bölgede yeniden ortaya çıkma riskini azaltmak amacıyla yüksek enerjili ışınların kullanıldığı tedavidir.

• Hormon tedavisi: Hormon reseptörü pozitif meme kanserlerinde, östrojen ve/veya progesteron gibi hormonların kanser hücreleri üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla uygulanır.

• Hedefe yönelik tedaviler: Kanser hücrelerinde bulunan belirli moleküler özellikleri hedef alan ilaçlarla uygulanan tedavilerdir.

• İmmünoterapi: Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı yanıtını güçlendirmeyi veya düzenlemeyi amaçlayan tedavilerdir. Uygun hastalarda ve belirli tümör özelliklerinin varlığında kullanılabilir.

Tedavi yöntemi ve tedavilerin hangi sırayla veya birlikte uygulanacağı, her hastanın özelliklerine göre belirlenir. Erken evrede tespit edilen meme kanserinde tedavi başarısı ve sağkalım sonuçları ileri evre hastalığa göre daha olumludur. Bu nedenle meme kanserinin erken dönemde tespit edilmesi, tedaviye zamanında başlanması ve hastalığın ilerlemesinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Meme kanseriyle mücadelede toplumun bilinçlendirilmesi ve kadınların yaşlarına uygun tarama programlarına katılımının artırılması önemli bir halk sağlığı hedefidir. Meme kanseri taraması, hastalık henüz belirti vermeden tespit edilmesine olanak sağlayarak erken tanıya katkıda bulunur.

Bu nedenle kadınların belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeden yaşlarına uygun taramalarını zamanında yaptırmaları önemlidir. 40–69 yaş arasındaki kadınlar, iki yılda bir mamografi taramasından ücretsiz olarak yararlanabilmektedir.

Ekim ayı Meme Kanseri Farkındalık Ayı vesilesiyle tüm kadınları sağlıklarını ertelememeye, yaş gruplarına uygun tarama programlarına zamanında katılmaya ve fark ettikleri olağan dışı değişiklikleri gecikmeden sağlık kuruluşlarına başvurmaya davet ediyoruz.